Mimari Sözlük

A  B  C  Ç  D  E  F  G  H  I  İ  J  K  L  M  N  O  Ö  P  R  S  Ş  T  U  Ü  V  Y  Z  


A
[Tüm Terimler]

Abajur
1. Aydınlığı bir yere yöneltmek ve ışığın doğrudan doğruya gözlere vurmasını önlemek için kullanılan lamba siperi.
2. Kalın bir dış duvarda delik şeklinde açılmış olup daha çok ışık almak için içeriye doğru genişleyen şevli pencere.

Abara
Köy evlerinin tavanlarında iki direk arasında kalan boşluk

Absorbsiyon
Emme, Absorbe Etme

Açıklık
Yatay bir taşıyıcı yapı öğesinin dayanak noktaları arasındaki uzaklık; kiriş açıklığı; kirişin ankastre olduğu nokta ile boştaki ucu arasındaki uzaklık

Açıt üstlüğü
Bir kapı yada pencere kanadı üstünde yer alan sabit yada açılır bölüm

Ada
Çevresi yollarla sınırlanmış ve çoğu parsellerle bölünmüş arsa ile böyle bir arsayı kaplayan yapılar takımı, yapı adası

Aderans
Yapı öğelerinin, çimento yada tutkal gibi kimyasal yada mekanik bağlayıcı bir bağlayıcı ile birbirine yapışması. Yapıda ahşap parçalar tutkalla;tuğlalar, taşlar harçla; betonarme çeliği de çimento ile olan aderansı dolaysıyla betona bağlanır

Aglomera
Tanelerden ibaret bir karışımın bir bağlayıcı madde ile birleştirilmesinden meydana gelen yapı öğesi.Duvar briketi, eternit vb. bu tür öğelerdir

Agrega
Harç, beton veya asfalt gibi malzemenin ana bölümünü meydana getiren, kırmataş çakıl, kum, cüruf gibi atıl gereçler.Kum ve çakıl, daha büyük taşların kırılmasıyla da elde edilebilir.Uygun nitelik ve karışımda yüksek fırın cürufu; lav cürufu, süngertaşının ufalanmasından elde edilmiş gereçler de yerine göre agrega olarak kullanılabilir

Ahşap döşeme
Ahşap kirişler üzerine ahşap malzeme kaplanarak yapılan döşeme

Akaç
1. birikmiş suları akıtmaya yarayan boru, oluk ve benzeri araç
2.temel düzeyindeki suları toplayıp yapıların uzağına akıtan yer altı su borusu.

Akma
Bir gerece uygulanan gerilme sabit kaldığı halde şekil değiştirmenin artması

Akma dayanımı
Basınç örneğinin yapıldığı gerecin standardında belirtilmiş miktarda kalıcı bir kısalma göstermeye başladığı andaki gerilme

Akma suları
Basınç gerilmesinde bir artış olmadığı halde kısalmanın belirli bir artış gösterdiği anda gerecin basınç gerilmesi

Aks
Eksen

Akustik sıva
Ses emicilik özelliği yüksek olan sıva. Bu çeşit sıvalar genellikle su ile temasta hacimlerini arttıran alüminyum tozu ile yapılırlar

Akustik sıva
Ses emicilik özelliği yüksek olan sıva. Bu çeşit sıvalar genellikle su ile temasta hacimlerini arttıran alüminyum tozu ile

Alafranga
Frenk(Avrupalı) tarzında olan, alaturka karşıtı

Alan
Düz, açık ve geniş yer, mücavir alan, yararlı alan

Alçı
Alçı taşını özel fırınlarda ısıtıp bağlı bulunduğu kristal suyunu uçurarak ve kalan kalsiyum sülfatı toz haline getirerek elde edilen gereç.Alçı su ile karılınca katılaşma ve sertleşme özelliği olduğundan yapılarda ve heykelcilikte kullanılmaktadır

Alçı levha
Bölücü duvar, asma tavan yada sıva yerine kaplama yapmakta kullanılan,yapı alçısı ile lifli bir maddeden yapılmış, iki yüzü genellikle kağıt kaplı levha

Alın duvarı
Bir beşik çatıda damlalık aşığının yanında giden duvar parçası.Alın duvarı merteklere dik doğrultudadır

Alın duvarı
Bir beşik çatıda damlalık aşığının yanında giden duvar parçası,kalkan duvar

Alın tahtası
Bir ahşap saçakta merteklerin uçlarını birleştiren, yani saçağın alnına boydan boya yerleştirilen tahta

Alınlık
Kimi yapılarda giriş kısmının yada kapı ve pencerelerin üstünde bulunan üçgen veya yarı değirmi süsleme

Altyapı
Su, elektrik,kanalizasyon,yol gibi tesislerin topuna verilen ad

Ambar
Kum,çakıl maddeleri ölçmekte kullanılan, kenarları 75 cm olan küp biçiminde ölçek. Depo

Ana duvar
Yığma bir yapıda taşıyıcı duvar, beden duvarı

Ana kiriş
Yüklerini başka kirişlere değil de doğrudan doğruya kolonlara yada taşıyıcı duvarlara aktaran kiriş

Ana kiriş
Döşemelerden veya ikincil kirişlerden aldığı yükleri başka kirişlere değil de doğrudan doğruya kolonlara yada taşıyıcı duvarlara aktaran kiriş

Ankastre
Bir yuvanın içine yerleştirilmiş, gömülmüş anlamında olup ankastre basamak, ankastre kiriş, ankastre mesnet, ankastre tesisat gibi terimlerde geçer; gömme

Ankastre basamak
Ucu duvara gömülmüş olan ve duvar tarafından taşınan merdiven basamağı

Ankastre mesnet
Taşıdığı strüktür öğesinin her çeşit hareketini önleyen mesnet

Ankor
Bir saçak silmesini yada bir çıkmayı destekleyen bir çeşit konsol.

Ankraj
Bir yapı öğesini kagir bir bölüme kenetleme tutturma işi, demirleme

Anpatman
Papuç sömel.

Antre
Bir binanın veya apartman dairesinin ilk girilen bölümü, giriş

Apartman
Her katında bir yada daha çok daire bulunan çok katlı konut yapısı,apartman binası

Apartman dairesi
Bir bina içinde birkaç oda ile mutfak, banyo ve heladan meydana gelen, bir kişi veya bir ailenin otura bileceği büyüklükte daire

Aplikasyon
Bir yapının temel durumunu arsa üzerinde belirleme işi, projeye göre yapı temelini arazi üzerinde oturacağı alanı belirleme

Ara aşığı
Mahya aşığı ile damlalık aşığı arasında kalan aşıklardan her biri

Ara kat
Bir binada genellikle zemin katı ile birinci kat arsına yapılan çoğu basık tavanlı,altı kapalı yarım kat

Ara sahanlık
Bir merdivenin iki kolu arasında yer alan sahanlık

Aratsak
Yapıların üstüne gelen süslü saçak,tavan

Ardiye
Ticaret eşyasını saklamaya yarayan depo

Asansör
İnsanları veya yükleri yüksek yerlere dikine veya eğik raylar arasında çıkarıp indiren makineli kabin

Asansör çukuru
Bir asansör kuyusunun dibinde güvenlik düzeni için bırakılan boşluk

Asansör yuvası
Asansörün ve karşı ağırlığın, içinde inip çıktıkları boşluk

Askıya almak
Bir binada dengeyi tehlikeye koyacak şekilde onarım yapılırken o binayı dikme ve payandalarla desteklemek

Asma baca
Duvarları yere kadar inmeyerek tavandan başlayan baca

Asma kat
Bir binada, genellikle zemin katı ile birinci kat arsında yapılan çoğu basık tavanlı, altında mekanın devam ettiği yarım kat

Asma Makas
Üzerine gelen yükleri dikmeler yerine yanlamalar aracılığıyla mesnetlere aktaran makas

Asma oluk
Saçak kenarına çıkıntılı olarak,oluk bağası adı verilen özel lamalarla asılan oluk,asma dere

Asma tavan
Mevcut bir tavanın altına daha iyi bir görünüş vermek amacıyla buna asılarak yapılan ikinci bir tavan

Asmolen
Betonarme dişli döşemede dolgu için kullanılan pişmiş topraktan, gaz betondan yada cürüf ve beton karışımından yapılmış blok, döşeme dolgu bloğu

Asmolen döşeme
Araları dolgu dişli döşeme

Asmolen döşeme
Araları asmolen dolgulu dişli döşeme

Aşık
Çatılarda mertekler veya örtüyü taşıyan yatay ağaçlardan her biri

Aşınma
Rüzgarın veya akan suların etkisi ile yeryüzünde meydana gelen yitimi

Atkı
Kapı ve pencerelerin üstüne yerleştirilen ağaç,taş veya beton kiriş, üst eşik lento

Atkı açıklığı
İki ana kiriş arasındaki kirişleme açıklığı

Avan proje
Gerçekleştirilecek bir yapı konusundaki ilk düşünceleri plan, kesit ve görünüşlerle belirtildiği öneri projesi; önproje. Avan proje aynı konunun ayrı birkaç çözümünü göstermek üzere birden çok proje halinde de düzenlenebilir